Guido Geelen

teksten

Handwiel van Guido Geelen

Januari/februari, De Beeldenaar (Gerrit Bogaers)

project Jaarpenning 2008 VPK

Overwegingen van het bestuur, meningen van leden

De ontwikkeling van de door de Vereniging voor Penningkunst (vpk) vanaf het jaar van haar oprichting in 1925 uitgegeven penningen laat een veelheid aan vormen zien, zo bewijzen publicaties in De Beeldenaar, de (vernieuwd wordende) website www.penningkunst.nl en de vpk-jubileum uitgave Handzame Sculptuur, VPK-penningen vanaf1925 tot en met 2000 door Louk Tilanus.
De penning kent twee stromingen, die wij, ofschoon daartussen allerlei dwarsverbindingen en overlap bestaan, binnen de vereniging aanduiden als meer of minder traditioneel, respectievelijk meer of minder modern. Het experiment, het avontuur brengt overlap en nieuwe vormen. Vast beleid van de vpk is: per jaar één min of meer traditionele penning en één min of meer moderne penning. Om en om als jaarpenning en inschrij^penning. Het bestuur zorgt voor penningen die passen in dat beleid, zoals dat afgeleid kan worden uit de ontwikkeling in de uitgegeven penningen. In de periode 2008-2010 wil het bestuur in deze op velerlei gebied turbulente tijd in de penningkunst gaarne ruimte maken voor de vier aristotelische elementen water, aarde, lucht en vuur, alsmede voor het geestelijke element. In 2008 heeft dat geleid tot de inschrijf-penning Man is but a worm van Judith Pfaeltzer (uitgave in terracotta en zilver, maar ook in brons en goud besteld) staande voor de aarde en de experimentele penning Handwiel van Guido Geelen gebaseerd op de brandkraan of handkraan bij verwarmingssystemen, enz., staande voor het water.
Het verenigingsbestuur heeft de argumenten pro en contra van Handwiel verzameld en besproken en is toen,
gezien de inzet, vorm en betekenis, geheel achter Handwiel gaan staan, mede omdat deze zowel in deze tijd als voor de vpk een symbolische betekenis heeft. De mens heeft tot op zekere hoogte zijn eigen lot in eigen hand. Dat geldt voor politiek, economie, milieu, maar ook voor de penningkunst.
De aardse handkraan mag als signaal en markeerpunt op de ontwikkelings-schaal van penningen worden geplaatst in de buurt van de penning Uitdijend Heelal van Barbara Kletter (jaarpenning 1997), ofschoon deze laatste zowel qua vorm als geografische hoogte nog iets verder weg ligt. Handwiel heeft, zoals verwacht een veelheid aan uiteenlopende reacties gegeven. Deze discussie is van belang voor de vitaliteit van de penning. Alle beoordelingen en standpunten zijn helder en goed om bij de handkraan, c.q. dit draaiwiel te koesteren en daarover na te denken. Ze zullen, meen ik, een aansprekend referentiepunt vormen voor onze gedachtevorming, ons beleid en onze penningkeuze. De penning Handwiel van Geelen zal zoals verwacht, fungeren als draaipunt of draaiwiel in penningenland, wellicht ook op internationaal gebied. Handwiel is een markeer-punt in de discussie, wat is een penning? Hij geeft een heel zuivere, hoge toon, een trillingsgetal dat tot nadenken en bezinning stemt. De penning is zowel een eye- als een ear-opener. De onderlegger, een washandje van koninklijk damast uit het Textielmuseum van Tilburg als penninghouder en -beschermer, met veelbetekenend een schaak- of dambordpatroon, waarin geweven is het corresponderende individueel in de penning geslagen nummer van de individuele penninghouder, onderstreept de symbolische betekenis van deze penning.
Handwiel staat symbool voor de mens als soort, die zijn lot - gedeeltelijk - in eigen hand heeft. In tijden van milieu-, financiële en andere crises een moment van bezinning? Als Handwiel daar een heel klein accent in is, prima. Het staat voor deze tijdgeest. Tegelijkertijd geeft de penning als draaitol een rotatie. Waar het lot iets of iemand brengt, is een open einde, dat van meer afhangt dan alleen de mens. Dat zit ook in hogere sferen, waar wij geen of weinig vat op hebben, laat staan dat we alles (kunnen) begrijpen. Handwiel gaat verder dan de penning. Misschien is Handwiel voor deze of gene te vroeg, omdat men er zoals bij moderne muziek voor open moet (komen te) staan. De penning heeft dus ook een tijdswaarde. Daarin zit de kracht en waarde van deze penning. Tegelijkertijd is deze penning zeer uniek. Namaak heeft geen zin. Het is een unieke, op zich zelf staande vorm. Het zijn 450 individueel genummerde exemplaren van aluminium in dito genummerd damast. Het bestuur zou het jammer vinden als leden zo onverstandig zijn om de blauwe washand, duurzame bewaarhandschoen van de penning van Guido Geelen niet te bewaren. Zij is onderdeel van de huidige gedachten over experimentele penningkunst en als je dat weggooit, vernietig je je eigen referentiekader en iets essentieels.
Het verenigingsbestuur vindt het van belang de ontwikkeling van penningen en de vereniging te dienen en heeft daarom degenen die hun mening hebben gegeven gevraagd deze te mogen publiceren in De Beeldenaar. De hierna genoemde leden waren van harte bereid deze toestemming te verlenen.

Meningen en overwegingen van VPK-leden


Karei Soudijn
Gister arriveerde Handwiel, met washandje en al. Een mooie aanwinst! Ook als geluidspenning, want als je deze penning rechtop zet en er met een balpen tegenaan slaat, blijft de heldere klank lang hangen. Na gisteren speur ik met andere ogen naar brandkranen in gebouwen en op straat, want goede kunst verandert de waarneming van de werkelijkheid. Zou het niet mooi zijn als Mirjam Mieras haar aardige stuk over deze penning en de kunstenaar vertaalt voor The Medal?


Wim Korink
Guido maakt mooie dingen, maar deze penning vind ik niets.


Jos Reniers
De penning in goede staat ontvangen. Ik ben er blij mee.


Mirjam Steenbergen
Voor mij op tafel ligt een stuk gereedschap, wat is genoemd de jaarpenning 2008, welke wij vorige week mochten ontvangen. Hoe ik dit object ook wend of keer- een draai kan ik er letterlijk aan geven, figuurlijk absoluut niet. De bijpassende slang ontbreekt er nog aan. Helaas kan ik deze brandkraan, welke geen penning kan heten, niet plaatsen in onze penningvitrine. Daarom zit er niets anders op dan hem terug sturen - ook al schrijft men er een fraai stukje over in De Beeldenaar, het object leuk te verpakken - voor mij lijkt dit op het sprookje van de nieuwe kleren van de keizer. Hier doe ik niet aan mee.


H.G.J. Borgers
Ik ben jaren lid van de vpk. Wat ik vanmorgen ontving is naar mijn mening de vereniging onwaardig. Ik wil het niet hebben en stuur het voorwerp dan ook retour. Dat de heer Geelen goed mallen kan maken interesseert me niet. Bij de gieterij zijn er ook mensen die dat goed en ook beter kunnen.


Ria Baltus-Beerends
Vandaag de penning Handwiel van Guido Geelen ontvangen. Ik ben er blij mee. Het is fantastisch om een kunstwerkje in huis te hebben van zo een beroemde kunstenaar.


H. van Osch
Geheel tegen mijn gewoonte in kan ik niet nalaten mijn mening te geven over de penning 2008. De penning is voor mij een teleurstelling. Het voorwerp ziet er armzalig uit, ligt niet fijn in de hand en laat een gebrek aan creativiteit zien. De belettering is slordig. Het is misschien ambachtelijk bijzonder, maar perfecte ambachtelijkheid wordt bij een penning voorondersteld.


Fenna Paes van Keulen
Wat een verrassing weer, die nieuwe penning. Ik weet nauwelijks wat me het beste bevalt: Het wiel of de verpakking. Eerst vond ik de penning zo licht, van revolutiemateriaal, maar sinds ik de klank heb gehoord en heb ondervonden dat het ook een goede tol is - op de kop - ben ik helemaal enthousiast. Altijd begrijp ik de bezwaren van mevrouw Nijland in ons blad, maar nooit staan die me in de weg de penning te waarderen. Misschien wel, omdat ik van imperfectie hou. Hoe het zij, deze penning kan beginnen aan zijn zwerftocht door ons huis.


T.A. v.d. Berg-Been
Hiermee beeindi ik, tot mijn spijt, mijn lidmaatschap. Met de laatste mij toegestuurde jaarpenning heb ik enige moeite. Hij past niet in mijn penningkabinet (het laatje kan niet dicht) en aan onze radiator past het ook niet. Jammer.

Annemarie Slager
Ik weet dat er over een jaarpenning heel veel gedacht en gepraat wordt. Er wordt heel veel tijd aan besteed. Zo vind ik de gedachte, de associatie: water-brandweerkraan goed gevonden. Het washandje er om heen is heel fraai. Des te sneuer vind ik het dat er een penning te voorschijn gekomen is die zo goedkoop, bijna als een Blokkerreclame oogt en - maar misschien was dat de bedoeling - slecht afge] werkt is met de bramen er nog aan. Wat een keuze voor aluminium betreft: het gewichtloze glimmateriaal associeert slecht met de zwaarte, de kracht die je nodig hebt om zo'n kraan te openen. He laas geen ding om trots neer te leggen eii aan anderen te laten zien met: 'Kijk, dit j maakt de Vereniging voor Penningkunst


Catherine Laimböck
Geachte opdrachtcommissie van de Jaarpenning. Hierbij ontvangt u het ideeën1 loos prulvoorwerp retour, waarvan u meent, hieraan het predikaat jaarpenning te moeten verlenen. Penningkunsi is een kunst op zich, daar heeft dit ding niets mee te maken. Het is een dieptepunt in het bestaan van de vereniging, die dit als kunst wil bestempelen. Hierbij zeg ik mijn lidmaatschap op.


O. van Loo-van Krieken
Weer een mooie penning aan mijn collectie toegevoegd. Hartelijk dank hiervoor.


Jet Schepp
Ik voel weinig voor het ontvangen van nog meer niet te plaatsen voorwerpen als gevolg van het om en om beleid. Zeker, het zakje van het handwiel is prachtig en ideaal voor de letters van mijn scrabblespel. Het brandkraantje zelf? Ik zou willen dat ik er een schijnfunctie aan kon geven.


Karin Beek
Hierbij stuur ik de jaarpenning 2008 retour. Deze heeft wat mij betreft niets met een penning te maken. Het bijbehorende stukje in De Beeldenaar 2008-5 van Mirjam Mieras maakt het er ook niet beter op: een buitenrand die meandert. .. sierlijk functioneel.. .een as om te tollen.... Wat een onzin! Een originele bronzen brandkraan is mooi, functioneel en voelt prettig aan in de hand. Dat is wat mij betreft allemaal niet het geval bij Handwiel van Guido Geelen. De washand vind ik mooi, voelt lekker aan en is oh zo functioneel, dus die houd ik!


Dolf van Weezei Errens
Als lid van de vpk ontving ik de penning in de washand. Handwiel vond ik als een soort 'objet trouvé' een bijzondere toevoeging aan de penninguitgaven. Ik heb ook met belangstelling het artikel van Mirjam Mieras gelezen. Als buitenstaander vind ik dat zij ontzettend goed waarneemt en verwoordt. Ik vond de afgebeelde Hyacint 2007 erg boeiend.


Frans en Mayke Ruys
Na bijna 40 jaar lid te zijn van uw vereniging - tot tevredenheid - willen wij u nu onze teleurstelling en misnoegen kenbaar maken over de onlangs ontvangen jaarpenning. Zowel afbeelding en uitvoering (280-450) vinden we beneden peil. Het gelijkt een schroef uit de gereedschapskist of een mislukte kinder-speeltol... We beleven er geen andere expressie aan. Wat spijtig - wat een gemiste kans voor de vereniging! We verwachten beter!


Jan Willem Messer
De laatste penning die u aan uw leden heeft toegestuurd, Handwiel, heeft mij gechoqueerd. Nu is dat choqueren niet erg. Niet alleen omdat ik een onbekend lid ben, maar ook omdat kunst zowel het oog kan strelen als kan choqueren met een eigenwijze indringende verbeelding van ongeacht welk onderwerp dan ook. Het vervelende is echter dat Handwiel niets anders is dan een afsluit-kraan. Het mist elke verbeelding van wat dan ook. In die zin is dit geen kunstwerk en geen penning. Het is alleen een flauwe grap.
Nadat het bestuur met een toelichting hierop had gereageerd, ontving het bestuur van de heer Messer de volgende reactie: Uw reactie doet mij vooral deugd omdat het interessante informatie geeft over uw gedachten en keuze met betrekking tot het handwiel. Uw toelichting geeft, veel meer dan het artikel van Mirjam Mieras, zicht op achterliggende gedachten en betekenis in de huidige tijd. Voor mij een verrijking en ook wat begrip voor uw keuze. Wellicht wordt de diversiteit van reacties die u hebt onderkend, positief beïnvloed als uw gedachten een groter publiek zouden bereiken. Hoewel Handwiel voorlopig zijn plaats in mijn verzameling zal behouden, hoop ik toch dat uw volgende penning dichter bij de kunst van de medailleurs blijft. Ik ben er als ruimtelijk vormgever (architect en stedenbouwkundige) van overtuigd dat de kleine platte ronde schijf nog oneindig veel vormmogelijkheden biedt (figuratief en abstract, ruimtelijk en verbeeldend) die boeiender zijn dan de onbeperkte en ongedefinieerde richtingen waarin de kunst zich in het algemeen ontwikkelt. Door de beperking ontstaat kwaliteit. Niet voor niets hebben veel bekende beeldhouwers zich gestort of zelfs beperkt tot de penningkunst. Het zou jammer zijn dat door de introductie van voorwerpen met een geheel ander uitgangspunt en andere symboliek de penningkunst zou vervagen en in kwaliteit zou afnemen. Het opzoeken van grenzen is leuk, zinvol en eigen aan kunst, maar de praktijk leert ook dat het overschrijden van grenzen, crisis en kwaliteitsverlies veroorzaakt. Dat zien we maar al te veel, juist ook in de hedendaagse kunst, waarin het unieke zo sterk wordt benadrukt dat diepgang en specialisatie verloren gaan en daarmee ook de herkenbare kwaliteit. In die zin blijft Handwiel voor mij een eenmalige grap die geen basis biedt om verder op door te gaan. Het slaat een weg in die de vrijwillig gekozen beperking van het penning-thema opheft en daarmee ook basis voor diepgang en kwaliteit. Wetend dat het stimuleren van vernieuwing niet eenvoudig is, maar wel noodzakelijk, wens ik uw bestuur wijsheid toe bij het maken van beleid en het kiezen van een echte penning-kunstenaar.

Meer kritiek

In De Beeldenaar 2008-6 geeft Lucie Nijland als buitenstaander onder een treffende titel haar beschouwing over de symboliek van Handwiel. Veel van haar gedachten passeerden al eerder bij het bestuur bij de keuze voor deze jaarpenning. Gaarne mogen wij naar de kritiek van Lucie Nijland verwijzen. Handwiel is volgens Lucie Nijland geen penning, maar daar staat deze volgens Nijland (als wij haar goed begrijpen) niet alleen
in. Lees ook haar artikel Spagaat bij penningindeling, eenvoudige classificatie in De Beeldenaar 2008-3.

Tot slot

De vpk heeft als beleid om binnen het uitgeven van traditionele en experimen- J tele penningen niet steeds meer van hetzelfde te bieden. Penningkunst mag verder kijken. Dat is een goede zaak. Het houdt ons scherp. Over the Edge is een goed idee. Tegelijkertijd moeten wij onz< wortels niet vergeten. Vandaar de keuze tot en met heden voor traditioneel naast experimenteel. Dat is wederkerig zeer in spirerend. Het over de rand heen kijken, dit is 'over the edge', mag echter niet hetzelfde worden als 'over the top' of over de kop gaan. Als gewoon lid zei uw voorzitter het een keer anders, naar aanleiding van de tentoonstelling Over the Edge: Ten penning kan een trui verbeelden, maar een trui is nog geen penning.'
Waar de grens van de penning ligt, ij een kwestie van zoeken en van discussie De ontvangen reacties geven aan dat Handwiel als piketpaal fungeert. De per ning van Guido Geelen is in de experimentele penningkunst geen brandkraar (Ceci n'est pas une pipe), maar heeft ee moderne eigenheid van een handzame sculptuur. Het heeft twee zijden en een zijkant. Het heeft tekst, een betekenis. Het maakt bovendien een eigen zuivere toon en is, last but not least, transparant. Daarmee is het een moderne penning geworden, waar andere daarop geïnspireerde uitgaven of spotpenningen of hommages jaloers mogen worden. We kregen er al één (vrij naar Geelen) van Freek Biesiot, art-director voor film- en televisieproducties (onder andere van de serie het Wassende Water), bekend met penningkunst en het thema milieu en watersnood, die hier als beeldende reactie is afgedrukt.
Het bestuur vond het heel boeiend en dankbaar om Handwiel met al haar zichtbare en onzichtbare functies en betekenissen uit te hebben mogen geven. Het hoopt dat deze penning in de loop van deze tijd met al haar veranderingen een waardevolle en steeds meer betekenis krijgende bijdrage zal zijn voor uw verzameling. Wij koesteren de washand en Handwiel. Beide staan voor iets. De penningkunst, traditioneel of experimenteel, is niet dood, maar springlevend. De vele reacties zijn een prikkel om verder te zoeken, vinden, sturen en vormgeven. Als we dat nodig hebben, zijn er water en een washand. Er is altijd een I moment van verfrissende ontspanning. Stromend water, levende penningkunst.

Gerrit Bogaers is sinds 2006 voorzitter van de Vereniging voor Penningkunst.