Guido Geelen

teksten

Geschiedenis als staalboek

2005, Brabant Cultureel (Clairette Gitz)

De Eerste Keramiekprijs 2005 is toegekend aan Guido Geelen voor zijn gehele oeuvre: 'een kunstenaar, wiens werk getuigt van originaliteit, lef en visie en vooral een ijzersterk beeldend vermogen', zoals het juryrapport zegt.

Een grotere tegenstelling is niet mogelijk. De genomineerden voor de eerste Nederlandse keramiekprijs zijn geselecteerd uit verschillende disciplines. Dat neigt naar chaos: architecten, ontwerpers, keramisten en beeldend kunstenaars. Bewust is gekozen voor het vergelijken van appels en peren met één gemeenschappelijke noemer, namelijk de toepassing van keramiek op een vernieuwende manier. Bijzonder is de nominatie van twee architectenbureaus. Het bureau van Rudy Uytenhaak springt er uit, omdat hij al jaren bezig is met vernieuwende geveltoepassingen en productontwikkeling. Zijn 'golfsteen' is het meest bekend. De keuze is gevallen op Guido Geelen (Thorn, 1961), die de prijs uitgereikt kreeg op het eerste 'Keramiekbal' in november 2005. Dat werd gehouden in het provinciehuis in 's-Hertogenbosch in het kader van DBKS (Den Bosch Keramiekstad). De chaos van de keuze van de genomineerden kreeg weer orde door er een oeuvreprijs van te maken.

Perforatie

Het is niet voor het eerst, dat Guido Geelen een prijs ontvangt. In 2000 werd hem de prestigieuze dr. A.H. Heineken-prijs uitgereikt, vanwege de onorthodoxe en vernieuwende manier waarmee hij met klei omgaat. Geelen heeft geen opleiding als keramist gevolgd. Klei is een van de materialen, die hij gebruikt naast onder meer brons en aluminium. Op bezoek in Tilburg toont hij mij zijn werk.
Hij bewaart steeds een enkel stuk. Terwijl we langs de beelden lopen en hij vertelt, wordt de ontwikkeling in zijn werk duidelijk. Het is geen rechte ontwikkelingslijn, maar het is eerder een wereld, die je doet verwonderen en vragen stellen.

Op een tafel ligt een grote koeienkop van ongeglazuurde terracotta. Er steken glazen buizen in gevuld met water en bloemen. De associaties schieten door je hoofd: kadaver en bloemen, dood en leven, is dit een vaas, glas en onge'glaz'-uurde klei, het pure van de glazen laboratoriumbuis en het macabere van de bruin-rode dode koeienkop. Een stukje verder staan vrolijke bosjes tulpen in brons gegoten in een groep van vijf op de grond. De bosjes worden bij elkaar gehouden door de gietbuizen. De ongekleurde tulpen roepen door hun vorm in je geheugen hun kleur op. Een grote massa doorboorde keramiek staat bij een muur. Het is de nauwelijks nog herkenbare vorm van een televisie toestel op zijn kant, een afdruk die geheel geperforeerd is met grote ronde onregelmatige gaten. Bij welke mate van perforatie blijft een vorm van een ding nog zichtbaar, wat is de grens van de uitholling van de massa, waarbij iets instort of wat gebeurt er vervolgens met de krimp tijdens het drogen en bakken. De grens van het technisch mogelijke zoekt Geelen graag op en de spanning wordt in het object zichtbaar. Hij past vaak afdrukken toe van bestaande objecten, stofzuigers, honden etc. Spannend is de verborgen wereld van de conso-lebeelden: ergens in je geheugen borrelt het beeld op van porseleinen herders en herderinnetjes, maar ook het beeld van de soepterrine van je oudtante.

Barok

Kijken naar kunst is niet alleen emotie, maar vraagt ook kennis van de geschiedenis.
In deze beelden wordt gespeeld met dit collectieve geheugen, maar ook het kijken verschaft plezier door de vele verborgen verrassingen. De hoofdvorm fragmenteert hier naar kleine beelden, een vrouw, een dier. De toegepaste porseleiniconen, plakplaatjes, verschaffen de kleur door bloemen, jurkjes etc. De plaatjes zijn versmolten met het glazuur. Zijn verzamelen van objecten, die worden samengesteld tot een nieuw beeld, verwijst naar het maniërisme, een kunststroming aan het einde van de renaissance. Ook wordt zijn werk barok genoemd, in de zin van het construeren van ruimtelijke structuren.
Het meest expliciet zijn de gestapelde gebruiksvoorwerpen en dieren van terracotta die tot een muur zijn samengedrukt. Fragmenten blijven zichtbaar. Het is een werk in de collectie van het museum De Pont in Tilburg.

Geluk

Guido Geelen ordent zijn universum met veel discipline en gebruikt de geschiedenis als een oneindig staalboek. Uit 2004 stamt een hangsculptuur met platina-glazuur in het ontvangsthuis van de Westerschelde-tunnel. De sculptuur is opgebouwd uit elementen van deze tijd, als 'archeologische'
vondsten uit de Westerschelde. Onlangs heeft hij voor de nieuwbouw van het kantoor van Heijmans in Rosmalen voor de hal een bronzen beeldengroep ontworpen. Deze verwijst naar de peilers van het bedrijf, de werklui. Het werk van Geelen is opgenomen in de collecties van verschillende musea en hij exposeert internationaal zoals nu in Antwerpen bij galerie Van der Mieden. 'A good work of art lifts you out of your earthly existence' is de titel van de lezing die Guido Geelen gaf bij de uitreiking van de Heineken prijs. Hij verwijst naar dat ene moment van intens geluk bij het maken of beleven van kunst, het moment waarop het zijn in het hier en nu verdwijnt. Het is een bijna goddelijke moment. Hij beleeft het ook bij het maken. Het heeft te maken met intens en hard werk, het moment waarop je je verliest, het werk met jou aan de haal gaat en de openheid om het te laten gebeuren. Het eist veel toewijding en gedrevenheid. En zo eindigt ook het juryrapport van de Keramiekprijs 2005:
'Zijn onconventionele, virtuoze en uitermate serieuze aanpak zijn voor de jury van doorslaggevende betekenis geweest bij het toewijzen van de prijs.'